Keban, Doğu Anadolu Bölgesinin Yukarı Fırat bölümünde yer alan
küçük bir ilçedir. Doğuda Elazığ, batıda Arapgir, kuzeyde
Çemişgezek, kuzeybatıda Ağın, güneyde ise Baskil ile çevrili
olup, yüzölçümü 543 km. karedir.
Keban ince uzun bir şerit halinde küçük bir suyun
kenarında ve dağların arasına yerleşmiştir. İlçe merkezi doğudan
batıya doğru uzanan Bezirgan deresi, Nallı Ziyaret tepesi,
Bendin Taşı ve Seftil tepesi arasında sıkışmış bir vadidedir. Bu
vadi 2.5 km. kadar uzanır ve meyve bahçeleri ile kaplıdır. Deniz
seviyesinden yüksekliği 780 m.dir. Fırat nehri ise ilçeyi adeta
kıskaca almıştır. Keban Bulunduğu mevki olarak Keban ilçesi 3.
derece deprem bölgesindedir.
Bölgede ilk Türk hakimiyeti Selçuklular devrinde başlar.
Selçuklu komutanlarından Çağrı Bey, 1017 yılında 3.000 kişilik
ordusu ile birlikte Ağın üzerinden gelerek bölgeye girmiş, daha
sonra Türk akınlarının geçiş yerleri bu topraklardan olmuştur.
1070’den sonra Keban, Çubukoğulları, Artuklular, Anadolu
Selçukluları, Dulkadiroğulları, Akkoyunlular ve Safeviler’ in
idaresine girmiştir.
Osmanlı öncesi Türk hakimiyetinde Keban hakkında fazla
bilgiye sahip değiliz. Ancak Keban’ın da Harput ve havalisinde
meydana gelen siyasi gelişmelerin dışında kalmadığını tahmin
ediyoruz.
Harput ve havalisi Yavuz Sultan Selim’ in Şah İsmail’e karşı
yaptığı Çaldıran savaşından sonra (l5l5) Osmanlı hakimiyetine
girmiştir. Yavuz Sultan Selim savaş dönüşü Doğu Anadolu’nun
fethinin tamamlanması için Bıyıklı Mehmet Paşayı
görevlendirmiştir. Bölgede Osmanlı hakimiyetinin tesisinde
müverrih İdris-i Bitlisi’nin de çok büyük rolü olmuştur. 1515
yılında Karaman Beylerbeyi Hüsrev Paşa kumandasında büyük bir
ordu harekete geçerek Harput ve havalisini fethettikten sonra
Diyarbakır tarafına yönelmiştir. Osmanlı hakimiyeti döneminde
Keban genellikle madencilik faaliyetleri ile gündeme gelmiştir.
Sağlık : İlçe 1 sağlık ocağı, 4 hekim, 15 sağlık
personeli ile hizmet vermektedir. İlçeye bağlı köylerde 16
sağlık evi bulunmaktadır.
Eğitim : İlköğretim sayısı : 13 ---- Lise Sayısı : 1 ----
Meslek Lisesi : 2
Tarım : İlçede tüketime yönelik tarım ve hayvancılık yapılmaktadır.
Ağırlıklı ilçe köylerde ekin ve küçükbaş hayvancılık
yapılmaktadır. Tarla alanları oldukça fazla olmakla beraber
ekili alanlar azdır. Sebze ve yan ürünlerde halk geçimini
çıkarmaya çalışmaktadır.
El Sanatları : Zırkıbaz köyünde, yöresel motifleri taşıyan
kilim dokunmaktadır. Ayrıca Halk eğitim Merkezi Müdürlüğünce
açılan kurslarda genç kızlarımız çeşitli el becerilerini değişik
zamanlardaki kermeslerde sergiletmektedirler.
Tarihi Eserler :
Yusuf Ziya Paşa Külliyesi
:
Yusuf Ziya Paşa Camii, kütüphane, şadırvan,
tuvaletler ve avlu dışında bulunan çeşme ile bunlardan ayrı inşa
edilmiş ikinci bir çeşme ve türbeden meydana gelmektedir. Bu
külliye 1700'lü yıllarda Yusuf Ziya Paşa tarafından
yaptırılmıştır.
Ancak günümüzde bazı restorasyonlardan geçmiş olmasından
dolayı, Dış mimaride bazı orijinal özelliklerini
yitirmiştir.Ayrıca bu camimize "Kurşunlu Camii'de denmektedir".
Denizli Kervansarayı: 4. Murat tarafından Bağdat seferine çıktığı ve
Harput'tan geçtiği sırada Bağdat yolu üzerinde yaptırmıştır. Bu
kervan Denizli köyümüzde bulunmaktadır. Halen ayakta
durmaktadır...
Ermeni Kilisesi : Keban ilçesi Kallar mahallesinde
bulunaktadır. Halen Keban Belediyesi tarafından Araç ve Malzeme
/ İtfaiye araçları deposu olarak kullanılmaktadır. Duvar, tavak
kalıntıları sağlam bir şekilde durmaktadır. Duvarlarda halen
FRESK kalıntıları bulunmaktadır..
Sanayi : Keban ilçemizde herhangi bir kurulu üretim
tesisi bulunmamaktadır. Zamanla hizmet veren Maden ocaklarının
kapanmasıyla birlikte iş alanları daralmış ve emekli olanlarda
ilçeden il merkezine yada yakın illere göç etmişlerdir. Kısmen
ara ara açılan bazı müteaahhitlik işlerinde işçi alımları ve son
zamanda destek verilen Alabalık üretimi tesislerinde ilçeye
gelir sağlanmaktadır. Ancak yakın zamanda bir başka işletmenin
açılacağının müjdesini buradan vermek isteriz.
Ulaşım : Keban ilçesine bağlı olan 30 köy, 21 mezra vardır. İlçe
merkezi 7.000'e yakın köylerle birlikte toplam 9.200'dür.
Köylerle ulaşım sağlam olup ancak kışın belli kısımlara ulaşmak
zorlaşmaktadır.Bütün köylerinde ve mezralarında Elektrik ve
Telefon tesisatı mevcuttur.
